مریم نگهبان رییس بخش تحقیقات آفت‌کش‌های موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور در گفتگو با رادیو اقتصاد؛

به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، برنامه مجله کشاورزی با موضوع «بهینه سازی کاربرد آفت‌کش‌ها در کشور» باحضور مریم نگهبان رییس بخش تحقیقات آفت‌کش‌های موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، از رادیو اقتصاد پخش شد.

نگهبان  در این گفتگو باتأکید بر اینکه بهینه‌سازی سموم به معنای کاهش صرفِ حجم سم‌پاشی نیست، اعلام کرد: کنترل اصولی آفات نیازمند گذار از «سم‌پاشی‌های سنتی و تقویمی» به «سم‌پاشی‌های مبتنی بر پایش و آستانه خسارت اقتصادی (IPM)» با تکیه بر فناوری‌های نوین و داده‌محور است.

رییس بخش آفت‌کش‌ها  با اشاره به تعاریف رایج در حوزه گیاه‌پزشکی تصریح کرد: بهینه‌سازی به مفهوم کاهش کورکورانه لیتر یا کیلوگرم سم مصرفی نیست، بلکه انتخاب ماده مؤثره مناسب، دز دقیق و مؤثر، زمان‌بندی طلایی و روش کاربرد هدفمند است؛ به‌گونه‌ای که ضمن حفظ اقتصاد کشاورز و کارایی آفت‌کش، سلامت مصرف‌کننده، اکوسیستم، آب و خاک و گرده‌افشان‌ها (به‌ویژه زنبور عسل به عنوان سرمایه ملی) حفظ شده و از ایجاد مقاومت در آفات جلوگیری شود.

عضو هیات‌علمی مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور هشدار داد: کاهش خودسرانه و غیراصولی دز سم صرفاً با هدف کاهش باقی‌مانده، پدیده‌ای خطرناک است؛ زیرا عدم مرگ کامل آفت باعث ایجاد «فشار انتخابی» و ظهور جمعیت‌های مقاوم می‌شود که در مراحل بعدی، کشاورز را مجبور به تکرار سم‌پاشی با دزهای چندبرابری می‌کند. بهینه‌سازی یعنی حذف مصارف «غیرضروری»، نه حذف دز مؤثر درمانی.

وی با تأکید بر مدیریت تلفیقی آفات (IPM) خاطرنشان کرد: سم‌پاشی‌های تقویمی و سرِ وقتِ سنتی باید کاملاً کنار گذاشته شوند و ملاک تصمیم‌گیری در مزرعه و باغ، بررسی بیولوژی آفت و رسیدن جمعیت به «آستانه خسارت اقتصادی» (EIL/ET) باشد.

نگهبان با اشاره به پیشرفت‌های فناورانه (نظیر سنجش از دور، تصاویر ماهواره‌ای، سنسورها، نازل‌های هوشمند و هوش مصنوعی) گفت: صرفِ وجود فناوری مصرف را کم نمی‌کند؛ هنر کارشناسان و محققان این است که این ابزارها را به پروتکل‌های صحرایی تبدیل کنند تا به‌جای سم‌پاشی سراسری)، لکه‌گیری و مبارزه دقیق و موضعی انجام شود.

وی همچنین بر لزوم رعایت دقیق «دوره کارنس» (Pre-Harvest Interval) به‌ویژه در محصولات تازه‌خوری تأکید کرد و افزود: آزمایشگاه‌های کنترل باقی‌مانده سموم نباید صرفاً یک واحد نظارتی ایستا باشند، بلکه باید به مراکز تولید داده برای سیاست‌گذاری کلان کشاورزی تبدیل شوند تا حلقه «تشخیص آفت، مصرف بهینه و میزان باقی‌مانده» به یکدیگر متصل بماند.