بخش تحقیقات رده بندی حشرات

وظایف، فعالیت‌ها و خدمات علمی آزمایشگاهی بخش تحقیقات رده‌بندی حشرات:

1- تهیه و اجرای برنامه‌های تحقیقاتی جهت جمع‌آوری، شناسایی و رده‌بندی فون حشرات ایران با توجه به محیط زیست آن‌ها.

2- اجرای تحقیقات فونستیک در گروه‌ها و راسته‌های مختلف حشرات.

3- اجرای تحقیقات تاکسونومیک و سیستماتیک مدرن با بهره‌گیری از روش‌های پیشرفته (تحقیقات کروموزومی، تحقیقات سرولوژیک، آناتومی مقایسه‌ای و غیره).

4- اجرای تحقیقات پایه‌ای سیستماتیک و ایجاد رده‌بندی طبیعی با بهره‌گیری کامل از روش‌های صحیح تاکسونومیک نظیر رده‌بندی فیلوژنتیک و رده‌بندی کلادیستیک و غیره.

5- اجرای تحقیقات پایه‌ای تاکسونومیک به روش فنتیک با تنظیم ماتریکس داده‌ای و استفاده از روش‌های آماری.

6- اجرای تحقیقات پایه‌ای بیوسیستماتیک با در نظر گرفتن مسائل مربوط به «دامنه‌ی تغییرات گونه‌ای»، «تغییرات بین گونه‌ای»، «تغییرات درون‌گونه‌ای»، «زایش گونه‌ها و جمعیت‌ها» و غیره.

7- نگه‌داری نمونه‌های حشرات (اعم از شناسایی‌شده یا نشده) در موزه طبق موازین علمی متداول در موزه‌های جهان جهت استفاده‌های علمی و فنی و پاسخ‌گویی‌های لازم.

دستاوردهای پنج‌ساله (1400-1396) بخش تحقیقات رده‌بندی حشرات

1- حفاظت از منابع ژنتیکی کشور:

موزة حشرات هایک میرزایانس که به‌اختصار HMIM (سرواژگان نام انگلیسی موزه، Hayk Mirzayans Insect Museum) نامیده می‌شود، بیش از 75 سال قدمت دارد و هم‌اکنون با حدود چهار میلیون و چهارصد هزار نمونه حشره، ازجمله بیش از 1660 نمونة تایپ (Type)، شامل بیش از 140 هولوتایپ (Holotype)، 1470 پاراتایپ (Paratype) و حدود 50 آلوتایپ (Allotype)، بزرگ‌ترین موزة حشرات در ایران و منطقة خاورمیانه است. این نمونه‌ها مشتمل بر 25000 گونه (اعم از شناسایی‌شده و شناسایی‌نشده) است که در 11 مجموعه مختلف موزه نگه‌داری می‌شوند.

شایان ذکر است که در مرداد ماه سال 1400، موزه حشرات هایک میرزایانس در «اولین جشنواره ملی منابع ژنتیکی کشاورزی و منابع طبیعی» به‌عنوان دستاورد برتر حفاظت از منابع ژنتیکی انتخاب شد.

2- کشف و توصیف یک جنس و 60 گونه جدید حشره برای دنیای علم

3- راه‌اندازی بانک اطلاعاتی بال‌غشاییان ایران، نسخۀ 1 (The data bank of the Iranian Hymenoptera, Version 1):

بانک اطلاعاتی بال‌غشاییان ایران آنچه را از زمان چاپ اولین مقالات حشره‌شناسی تا سال1400 خورشیدی (2021 میلادی) راجع به راستۀ بال‌غشاییان ایران در منابع قابل دسترس منتشر شده است، برمبنای نام گونه‌ها ارائه می‌کند. نسخۀ اول این مجموعه 15051 رکورد از هرگونه انتشارات، اعم از تاکسونومیک، فونستیک، زیست‌شناسی و سایر زمینه‌های گیاه‌پزشکی که در نشریات و کنگره‌های داخلی و خارجی منتشر شده است را دربرمی‌گیرد. حدود 6000 گونه از بال‌غشاییان ایران در این بانک اطلاعاتی ذکر شده است و با اطمینان می‌توان گفت که حداقل 95 درصد منابع مربوط به بال‌غشاییان ایران را پوشش داده است. جستجو در این مجموعه برمبنای گونه، جنس، خانواده، محل، میزبان یا زیستگاه و مولفین امکان‌پذیر است. این بانک اطلاعاتی به آدرس اینترنتی http://hymenoptera.iripp.ir راه‌اندازی شده است.

4- کنترل طغیان سفیدبالک توت در فضای سبز شهر تهران:

از تابستان سال 1393، جمعیت یک گونه سفیدبالک روی درختان توت در تهران به‌یک‌باره طغیان کرد و مشکلاتی را برای شهروندان ایجاد نمود و حتی شایعاتی مبنی‌بر بیماری‏زا بودن آن‌ها مطرح شد. از اواخر سال 1394 مقابله جدی برای کاهش جمعیت این آفت که از قدرت تولیدمثل بسیار بالایی هم برخوردار است، در قالب یک پروژه تحقیقاتی و تفاهم‏نامه میان «سازمان بوستان‏ها و فضای سبز شهر تهران» و «موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور» آغاز شد. بخش تحقیقات رده‌بندی حشرات با همکاری تنگاتنگ با بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک موسسه با ارایه راهکارها و دستورالعمل‌های دوره‌ای که توسط همکاران سازمان بوستان‏ها و فضای سبز شهر تهران در سطح شهر عملیاتی شد، موفق شدند جمعیت آفت را در سال 1397 تحت کنترل درآورند (انتخاب شده به‌عنوان دستاورد برتر پژوهشی در هفته پژوهش، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی).

5- عقد تفاهم‌نامه همکاری:

1-5- تهیه و تکمیل تفاهم‎‌نامه همکاری با آکادمی علوم روسیه در سنت‌پترزبورگ برای انجام مطالعات مشترک روی زنجرک‌ها.

5-2- تهیه و تکمیل تفاهم‎‌نامه همکاری با دانشگاه Roma Tre ایتالیا برای انجام مطالعات مشترک روی تاکسونومی قاب‌بالان خانواده Meloidae.

5-3- تهیه و تکمیل سند تمایل به همکاری (Letter of Intent) با موزه تاریخ طبیعی وین در حوزه توسعه و تحقیق علوم حشره‌شناسی بر پایه همکاری‌های پیشین میان بخش تحقیقات رده‌بندی حشرات و بخش حشره‌شناسی موزه وین.

6- گزارش آفات قرنطینه‌ای و نوظهور:

1-6 شناسایی زنجرک (Hem.: Ricaniidae)(Melichar,1898) Orosanga japonicus ، به‌عنوان آفت نوظهور روی محصولات باغی و زراعی در شمال کشور در سال 1397.

2-6 شناسایی شپشک Ericerus farsicus Moghadam & Faghih,2019(Hem.:Coccodae) به‌عنوان آفت نوظهور روی درختان انجیر استهبان استان فارس در سال 1398. شایان ذکر است که این گونه در همین سال از ایران به‌عنوان گونه‌ای جدید برای دنیای علم توصیف شد.

3-6 شناسایی آفت قرنطینه خارجی، سفیدبالک (Hem.: Aleyrodidae)(Kuwana, 1927)Parabemisia myricae ، به‌عنوان آفت نوظهور باغ‌های چای شمال کشور در سال 1399. این گونه آفت گیاهان نیمه‌گرمسیری است و هرچندکه بیشتر به‌عنوان آفت مرکبات و آووکادو شناخته می‌شود، از روی بیش از 40 گیاه میزبان متعلق به حدود 20 تیره گیاهی، ازجمله چای، انجیر، گوآوا، انگور، خرمالو، انار، گلابی، چندین گونه از درختان میوه متعلق به جنس Prunus، توت سفید و تعداد قابل‌توجهی از گیاهان زینتی گزارش شده است. همچنین، بیماری شبه‌ویروسی (virus-like) کوتولگی سبزرد (سبز-زرد) مرکبات (Citrus Chlorotic Dwarf) توسط این سفیدبالک منتقل می‌شود.

6-4 شناسایی سرخورطومیFaust,1891(Col.:Curulionidae)  Myllocerus undecimpustulatus   از جزیره کیش روی درختان کونوکارپوس (Conocarpus sp.) در سال 1400. این گونه که به سرخرطومی سریلانکایی معروف است، جزو آفات بسیار مهم غلات، پنبه، درختان میوه هسته‌دار، درختان نخل و گرمسیری و نیز گیاهان تزیینی می‌باشد.

7- شناسایی دشمن طبیعی سرخس آزولا (Azolla filiculoides):

از روی آزولا که به یکی از چالش‌های بزرگ زیست‌محیطی در ایران تبدیل شده است، سه گونه قاب‌بال شناسایی شد که دو گونه گزارش جدید برای ایران محسوب می‌شوند. یکی از آن‌ها سرخورطومی

Gyllenhal, 1835 Stenopelmus rufinasus است که بومی آمریکای شمالی و دشمن طبیعی آزولا است. این گونه اکنون در بخش‌های مختلفی از اروپا و آفریقا پراکنش داشته و باتوجه به ویژگی تک‌خواری آن، برای کنترل آزولا به‌کار برده می‌شود. گونه مذکور از استان گیلان جمع‌آوری شده است.

8- گزارش جدید 61 جنس و 229 گونه حشره برای فون حشرات کشور

9- گزارش 33 گونه از سوسک‌های کک‌مانند از مزارع کلزای استان‌های خراسان شمالی، گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل.

10- انتشار کلیدهای شناسایی مصور زنجره‌ها و زنجرک‌های آفت در باغ‌ها و مزارع کشور.

11- همکاری موثر در تدوین آئین نامه اجرایی شرایـط دسترسـی و نحوه بهره برداری منابع ژنتیکی.

12- همکاری موثر در تدوین گزارش ششم کنوانسیون تنوع زیستی (CBD).

8- تأمین نیازهای علمی بخش‌ها و مراکز تحقیقاتی مؤسسه در مرکز و شهرستان‌ها و مؤسسات تک‌محصولی و کشاورزی دیم در زمینه شناسایی آفات و حشرات ارسالی.

9- همکاری با بخش‌های مؤسسه در زمینه شناسایی آفات مختلف و دشمنان طبیعی آن‌ها در قالب طرح‌های تحقیقاتی مشترک.

10- ارتباط، همکاری و هماهنگی با سازمان‌ها و مؤسسات تحقیقاتی و دانشگاهی در زمینه شناسایی فون حشرات و آفات مختلف و دشمنان طبیعی آن‌ها در چهارچوب برنامه‌های مشترک تحقیقاتی.

11- همکاری در تشکیل، تجهیز و تکمیل نمایشگاه‌های دائمی و موقت به منظور نمایش آفات محصولات مهم کشور.

12- پاسخ‌گویی به نیازهای علمی و تحقیقاتی مراکز اجرایی، آموزشی و تحقیقاتی داخلی و خارجی در زمینه شناسایی گونه‌های حشرات ارسالی از این مراکز.

13- ارائه نتایج تحقیقات انجام شده به‌صورت فهرست حشرات موجود در موزه، مقاله، کتاب و ایراد سخنرانی.

14- همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در زمینه پایان‌نامه‌ها و رساله‌های تحصیلی دانشجویان در مقاطع تحصیلی مختلف.

15- همکاری در تجهیز و ارایه توصیه‌های استاندارد در طراحی و راه‌اندازی موزه‌های حشره‌شناسی.

16- تهیه بانک‌های اطلاعاتی گونه‌های حشرات شناخته‌شده و ارائه نرم‌افزارهای شناسایی فون حشرات ایران.

17- نگه‌داری، توسعه و تکمیل موزه حشرات هایک میرزایانس طبق موازین علمی متداول در موزه‌های جهانی.

18- تهیه نقشه‌های پراکنش با لایه‌های مختلف اعم از مناطق کشاورزی و یا اقلیمی ایران.

19- راه‌اندازی موزه تحت وب.

20- استخراج، پایش و مستندسازی اطلاعات موجود در مجموعه‌های موزه حشرات هایک میرزایانس.